profiel_210X170
Fotografie: Anja van Wijgerden

Marlies Batelaan

Welkom

Ruim twintig jaar schrijf ik over eten en drinken; eerst tien jaar voor Tip Culinair en vervolgens tien jaar voor Libelle. Na deze plezierige jaren bij beide tijdschriften vond ik het tijd worden voor iets anders. Omdat er veel te vertellen is over goede culinaire zaken en ik volop ideeën heb is deze site ontstaan. Een plek voor lekkere recepten, eerlijke wijnen, boeken, restaurants en producten en producenten die er toe doen.
Geniet ervan!

Vorige week overleed Johannes van Dam, de bekende Amsterdamse culinair journalist en restaurantcriticus. 
Voor het Parool bezocht hij in ongeveer 25 jaar 927 restaurants.

en-ook-nog

DeDikkeVanDam

Omslag DikkeVanDam LR

Johannes werd geroemd en gevreesd en dat kwam met name door zijn enorme kennis. 
Hij proefde feilloos en kon bijzonder goed beschrijven waarom een gerecht goed of slecht was.
Tijdens zijn leven heeft hij niet alleen restaurantrecensies geschreven, maar ook een zeer groot aantal andere culinaire artikelen.
Er verschenen diverse boeken van zijn hand met als meesterwerk DeDikkeVanDam.
Eind 2012 is dit boek geheel herzien en opnieuw uitgebracht en gelukkig is dit fraaie standaardwerk nog verkrijgbaar.

DeDikkeVanDam is een echte aanrader omdat het boek, door de grote kennis van Johannes, uitpuilt van uitgebreide en zeer goede informatie over de geschiedenis en de cultuur van een groot aantal culinaire zaken.    
Het is een genot om dit onmisbare naslagwerk te lezen en door de talloze recepten is het tevens als kookboek te gebruiken.

DeDikkeVanDam van uitgeverij Nijgh & van Ditmar is te koop bij de boekhandel voor € 45,- (ISBN: 978 90 388 9460 7).

Cervelle de Canut, letterlijk vertaalt ‘de hersenen van de zijdewevers’, is een typisch recept uit de Lyonese keuken.
Daar bloeide in de achttiende en begin negentiende eeuw een rijke zijde-industrie.
Waarom het recept zo heet? Daarover bestaande meerdere verhalen.
De een vertelt dat dit recept vanwege zijn eenvoud werd genoemd naar de ‘simpele’ zijdewevers, de rijke bevolking van Lyon keek neer op de eenvoudige arbeiders.
Een andere versie legt de link met het doekje dat in de vorm, waarin de kaas uitlekte, werd gelegd.
En er zullen ongetwijfeld nog andere versies de ronde doen.
Maar de meest waarschijnlijke verklaring is deze; de rijken van Lyon aten in die periode vaak lamshersenen een lekkernij die de arme arbeiders zich niet konden veroorloven.
Omdat cervelle de canut qua uiterlijk op lamshersenen lijkt, aten ze dit gerecht als ‘goedkope’ vervanging.
Het allerbelangrijkste is dat dit een heerlijke spread is die op toast en (geroosterd) stokbrood of pain de campagne kan worden geserveerd als hapje of klein voorgerecht bijvoorbeeld.
Het wordt gemaakt met fromage blanc en faiselle, dat is die verse kaas van een à twee dagen oud die nog uitlekt in een vorm met gaatjes.
In Frankrijk ligt deze kaas bij elke kaasboer, maar in Nederland is het misschien een probleem om dit te vinden.
In dat geval kunt u ook verse roomkaas gebruiken en deze verdunnen met een beetje crème fraîche.
Of, en ik vind dat extra lekker, een heel verse geitenkaas gebruiken en ook deze met een beetje crème fraîche verdunnen.
Een andere mogelijkheid is om volle kwark of een volle Griekse yoghurt enkele uren te laten uitlekken in een zeef met daarin een doek.
Het resultaat wordt dan iets anders, iets dunner en zuurder, zodat u geen crème fraîche meer hoeft toe te voegen.

hartig

Cervelle de Canut

INGREDIENTEN
  • 300 gram fromage blanc en faiselle
    of verse roomkaas
  • 1 sjalotje
  • 1 teentje knoflook
  • 2 eetlepels fijngesneden platte peterselie
  • 2 eetlepels fijngesneden bieslook
  • 2 eetlepels fijngesneden dragon (of een mengsel van dragon en kervel)
  • 1-2 eetlepels crème fraîche
  • 2 theelepels notenolie
  • zout, peper
BEREIDING

Laat de verse kaas goed uitlekken.
Snijd het sjalotje heel fijn en pers de knoflook.
Prak de kaas fijn met een vork en werk tevens met de vork de sjalot, knoflook en kruiden erdoor.
Voeg zoveel crème fraîche toe tot er een goed smeerbaar mengsel ontstaat en breng deze op smaak met notenolie en wat zout en peper.
Serveer de cervelle de canut op (geroosterd) brood of toast.

Omdat ik veel lekkere, gekookte basmatirijst over had, besloot ik daar een salade van te maken.
Ik doe dit niet vaak, meestal eindigt een restje gekookte rijst als nasi goreng of als rijstsoep, maar deze salade was een smakelijke en ook erg fraaie vinding.
De dressing mengde ik ruim een uur voor serveren met de rijst, zodat de smaken goed konden intrekken.
En de frisse groenten gingen er pas op het allerlaatst door.
De rozijnen zijn voor de liefhebber van een snufje zoet, ikzelf vind de puur hartige versie het lekkerst.

voorgerechten

Rijstsalade

INGREDIENTEN
  • 2 eetlepels citroensap
  • zout, peper
  • 1 theelepel (Dijon)mosterd
  • 4-5 eetlepels olijfolie
  • 400-500 gram gekookte (basmati)rijst
  • 2 volle eetlepels pijnboompitten
  • 4 lente-uitjes
  • 1 gele paprika
  • 1 theelepel komijnzaadjes
  • 1 bosje waterkers of een flinke handvol kleine spinazie- of rucolablaadjes
  • 2-3 eetlepels kleine of fijngeknipte basilicumblaadjes
  • eventueel 50 gram rozijnen
BEREIDING

Roer een dressing van het citroensap, zout en peper naar smaak, de mosterd en olijfolie.
Schep de dressing door de rijst, het liefst als deze nog een beetje warm is, en laat de smaken minstens 1 uur intrekken.
Rooster de pijnboompitten onder regelmatig omscheppen goudgeel in een droge koekenpan.
Laat ze op een bord afkoelen.
Snijd de lente-uitjes in heel dunne ringen en de paprika in kleine blokjes.
Kneus de komijnzaadjes in een vijzel of met de achterkant van een stevig mes.
Schep, vlak voor serveren, de pijnboompitten, lente-ui, paprika, waterkers, basilicum en komijnzaadjes door de rijst.
Voeg eventueel de rozijnen toe.

Voor 4-6 personen

Een chowder is een klassieke soep waarin altijd vis en schaal- en/of schelpdieren worden verwerkt en vrijwel altijd maïskorrels en blokjes aardappel.  
Het is een royaal gevulde soep, een echte maaltijdsoep dus, heel geschikt voor de zaterdag.  
Naast verse vis wordt er ook vaak gerookte vis in verwerkt, dat geeft de soep extra veel smaak.
Het meest geschikt hiervoor is haddock, dat is gerookte schelvis en is stevig van structuur en daarom geschikt om te verwarmen. Haddock is bij de meeste visboeren wel verkrijgbaar.
Lukt dit niet, dan is gerookte makreel of gerookte forel een goed alternatief.

hoofdgerechten

Vissoep; Chowder

INGREDIENTEN
  • 75 gram pancetta of bakbacon
  • 1 ui
  • 2 middelgrote aardappelen
  • circa 200 gram verse vis (kabeljauw, schelvis of wijting)
  • circa 200 gram gerookte vis (haddock = gerookte schelvis of makreel of forel)
  • 1 eetlepel olijfolie
  • 15 gram roomboter
  • 1 liter visbouillon of kippenbouillon
  • 200-250 gram maïskorrels (vers of uit de diepvries)
  • 150 gram gekookte en gepelde garnalen
  • 2 eetlepels crème fraîche
  • 2-3 eetlepels fijngesneden platte peterselie
  • zout, peper
BEREIDING

Snijd de pancetta in dunne reepjes en de ui in dunne halve ringen.
Snijd de geschilde aardappelen in blokjes.
Verwijder het vel van de vis en verdeel de vis in stukjes.
Verwarm de olie in een grote pan en bak hierin de pancetta circa 8 minuten tot deze krokant is.
Schep de pancetta uit de pan en laat het uitlekken.
Voeg de boter toe aan het achtergebleven bakvet en bak hierin de ui circa 5 minuten.
Voeg de aardappelblokjes toe en bak ze circa 5 minuten mee.
Leg de pancetta terug in de pan, voeg de bouillon toe en breng alles aan de kook.
Laat de soep circa 15 minuten zachtjes koken.
Voeg dan de stukjes vis toe en laat de soep 3 minuten koken.
Roer er dan de maïs en garnalen door en verwarm de soep nogmaals circa 3 minuten.
Breng hem op smaak met crème fraîche, peterselie, zout en peper en serveer direct. 

Voor 4-6 personen

Paddenstoelen blijven nog even een geliefd ingrediënt omdat er zoveel keus is.
U kunt verschillende soorten gebruiken, maar ook voor alleen champignons kiezen.
Kunt u geen cannellonipijpjes vinden, gebruik dan lasagnevellen die u heel even kookt, zodat ze zacht en plooibaar worden.
De gevulde vellen rolt u op en vervolgens legt u ze met de naad naar beneden in de ovenschaal.
Het is belangrijk dat de cannelloni door de saus wordt bedekt, zodat het deeg kan garen in de oven.

hoofdgerechten

Cannelloni met paddenstoelen

INGREDIENTEN
  • 400 gram ricotta
  • 150 gram vers geraspte Parmezaanse kaas
  • 2 teentjes knoflook
  • 5 salieblaadjes
  • 3 lente-uitjes
  • 400 gram paddenstoelen (kastanjechampignons, shii-take, cantharellen)
  • 3 eetlepels olijfolie
  • zout, peper
  • circa 16 cannellonipijpjes
  • voor de bechamelsaus:
  • 75 gram boter
  • 50 gram bloem
  • 5 deciliter volle melk
BEREIDING

Roer de ricotta los en meng het met 75 gram Parmezaanse kaas.
Snijd de gepelde teentjes knoflook fijn, evenals de salieblaadjes.
Snijd de lente-uitjes in dunne ringen en de grote paddenstoelen in stukken.
Verhit de olie en bak hierin de knoflook en de salie 1 minuut.
Voeg de lente-ui en paddenstoelen toe en roerbak circa 8 minuten op middelhoog vuur tot de paddenstoelen het vrijgekomen vocht weer hebben opgenomen.
Laat de paddenstoelen een beetje afkoelen en roer dan het ricottamengsel erdoor.
Breng op smaak met zout en peper en vul de cannellonipijpjes met dit mengsel, dit gaat gemakkelijk met een spuitzak met grote spuitmond.
Leg de cannelloni naast elkaar in een ingevette ovenschaal
Laat voor de bechamelsaus de boter smelten en roer de bloem erdoor, verwarm de bloem al roerende circa 1 minuut om hem te laten ‘garen’ en voeg dan beetje bij beetje de melk toe, blijf flink roeren tot er een gladde saus ontstaat.
Laat de saus 1 minuut zachtjes koken en breng hem op smaak met zout en peper.
Schenk de saus over de cannelloni en strooi er nog 75 gram Parmezaanse kaas over.
Bak de cannelloni circa 30 minuten in het midden van een voorverwarmde oven op 180ºC tot de bovenkant gegratineerd is.

Voor 4-6 personen

Het is alweer even geleden dat ik dit heerlijke stoofgerecht van lamsvlees heb gegeten, maar nu staat het te pruttelen in de oven en over circa 1 uur kan het op tafel.
Ik ben er al wel een uur of vijf geleden mee begonnen, want het vlees marineert eerst enkele uren in rode wijn met kruiden.
Stoofvlees voor het bereiden marineren doe ik niet vaak meer, maar in dit geval verhoogt het de smaak van het gerecht.
Lamsvlees van de nek is voor dit gerecht het lekkerst, beter dan het vlees van de bout want dat wordt iets droger.

hoofdgerechten

Lamsvlees, gestoofd

INGREDIENTEN
  • 4 rijpe tomaten
  • 5 sjalotjes of 2 kleine uien
  • 2 wortelen
  • 3 teentjes knoflook
  • 100 gram mager ontbijtspek
  • circa 800 gram ontbeende lamsschouder
  • 2 takjes tijm
  • 1 toefje salieblaadjes
  • 1 takje rozemarijn
  • 1 fles (7,5 deciliter) krachtige rode wijn, bijvoorbeeld een côtes du Rhône
  • zout, peper
  • 75 gram kleine zwarte olijven met pit
  • handje kleine basilicumblaadjes
BEREIDING

Ontvel de tomaten (dit staat beschreven bij het recept van de Spaanse gehaktballetjes) en snijd ze in stukken.
Pel de sjalotjes of de uien en snijd ze fijn.
Snijd de wortelen in plakjes en snijd de ontvelde teentjes knoflook fijn.
Snijd het spek in dunne reepjes en het vlees in flinke stukken.
Leg het vlees in een ovenvaste braadpan samen met de sjalot of ui, wortel, knoflook, tijm, salie, rozemarijn en de reepjes spek.
Breng de wijn aan de kook en laat de alcohol even verdampen.
Schenk de hete wijn in de pan over het vlees en de kruiden en laat dit samen afkoelen.
Laat het vlees na afkoelen nog circa 2 uur marineren in de koelkast, iets langer mag ook.
Neem de pan uit de koelkast, leg de tomaten erin en strooi wat zout en peper in de pan.
Breng alles op zacht vuur tegen de kook aan.
Zet de pan daarna, afgedekt, in een voorverwarmde oven op 165-180°C en gaar het gerecht nog circa 1.5 uur tot het vlees zacht is.
Controleer in het begin of het gerecht heel zacht blijft sudderen, verhoog of verlaag de oventemperatuur eventueel.
Het is de bedoeling dat het gerecht heel zacht suddert en vooral niet te hard kookt.
Breng op smaak met zout en peper en voeg de olijven en basilicum toe.
Lekker met polenta of pasta of met gekookte aardappelen of aardappelpuree.

Voor 4-6 personen