profiel_210X170
Fotografie: Anja van Wijgerden

Marlies Batelaan

Welkom

Ruim twintig jaar schrijf ik over eten en drinken; eerst tien jaar voor Tip Culinair en vervolgens tien jaar voor Libelle. Na deze plezierige jaren bij beide tijdschriften vond ik het tijd worden voor iets anders. Omdat er veel te vertellen is over goede culinaire zaken en ik volop ideeën heb is deze site ontstaan. Een plek voor lekkere recepten, eerlijke wijnen, boeken, restaurants en producten en producenten die er toe doen.
Geniet ervan!

Harold McGee wint Johannes van Damrpijs 2013

en-ook-nog

Harold McGee

Mcgee

Afgelopen vrijdag, 17 januari, is de Johannes van Damprijs 2013 uitgereikt aan Harold McGee.
Deze internationale oeuvreprijs is vernoemd naar culinair journalist en schrijver Johannes van Dam, die met name bekend was door zijn wekelijkse restaurantrecensies in het Parool.
Johannes van Dam is helaas in september 2013 overleden, maar hij is nog wel betrokken geweest bij de keuze van Harold McGee.
De prijs wordt door de Universiteit van Amsterdam uitgereikt aan een auteur die zich met zijn of haar publicaties buitengewoon verdienstelijk heeft gemaakt voor de verspreiding van de kennis van de gastronomie. 

Harold McGee werd bekend door zijn meesterwerk Over eten en koken dat voor de eerste keer in 1984 werd uitgebracht en dat inmiddels meerdere malen is herzien en fors uitgebreid.
Wetenschap en cultuur in de keuken is de ondertitel van het boek en dat geeft goed aan waar dit goed leesbare, encyclopedische boek van bijna 900 pagina’s in uitblinkt.
McGee geeft uitgebreid en op een overzichtelijke, eenvoudige manier uitleg over vraagstukken die generaties professionele en hobbykoks hebben beziggehouden; waarom bederft vis sneller dan vlees, waarom moet je pannenkoekenbeslag even laten staan, wat gebeurt er als je eiwitten stijfklopt of waarom ga je tranen als je een ui snijdt?
Hoe kun je een ingrediënt het beste behandelen, welke vormen en soorten zijn er en wat zijn de meeste geschikte bereidingswijzen.
Het klinkt misschien erg ingewikkeld, maar het boek is heel goed leesbaar en blijft boeien.
Met de dertien ingrediëntengroepen die aan bod komen, gaan we bijna dagelijks aan de slag en het is erg boeiend te lezen hoe de ingrediënten ontstaan, wat er gebeurt tijdens de bereiding en waarom iets nu juist wel of juist niet lukt.
Dit boek is een aanrader voor iedereen, en nu citeer ik Johannes van Dam ‘die de geheimen van de keuken wil ontraadselen’.

Over eten en koken van Nieuw Amsterdam Uitgevers is te koop bij de boekhandel voor € 49,95 (ISBN 978-90-468-1393-5).

Boerenkool verovert de wereld!
Door zijn gezonde eigenschappen is kool een populaire groenten aan het worden en daar profiteert onze trouwe boerenkool ook van.
In Amerika is Kale (boerenkool) al bekend, je kunt geen Amerikaans culinair tijdschrift openslaan, of er wordt wel een artikel gewijd aan Kale.
En dan gaat de aandacht niet alleen uit naar de ons bekende boerenkool met krullerige bladeren, maar ook naar de Italiaanse Cavalo Nero, de palmkool.
De groente wordt als bijgerecht gebruikt of in de soep, maar ook in hippe hapjes als chips en pesto.
Ook in Franse tijdschriften krijgt Kale regelmatig aandacht en ik heb het al meerdere keren bij biologische telers op de Franse markten zien liggen.
Het opvallende is dat de Fransen, als het om Kale gaat, verwijzen naar de populariteit van deze gezonde groente in Hollywood en ze noemen de groente ook Kale.
Ik maakte deze pesto van boerenkool, heerlijk op crostini met een mooie krul geschaafde pecorino.
Gebruik wel zoveel mogelijk de kleinere, malsere boerenkoolbladeren en niet die hele grove en verwijder ook de harde nerven. 
Met die malse blaadjes wordt de pesto lekkerder en… de versie met cavalo nero is ook verrukkelijk.
Laat voor een vegetarische pesto de ansjovis achterwege en gebruik een vegetarische kaas.

hartig

Pesto van boerenkool

INGREDIENTEN
  • circa 100 gram malse boerenkoolbladeren
    of cavalo nero,
    zonder grote nerven
  • 40-50 gram blanke amandelen of hazelnoten
  • 2 ansjovisfilets
  • 5-8 eetlepels olijfolie
  • 50 gram grof geraspte pecorino
  • zout, peper
  • citroensap
BEREIDING

Snijd de boerenkoolbladeren grof.
Rooster de amandelen of hazelnoten goudgeel in een droge koekenpan, schud ze regelmatig om en houd ze goed in de gaten dat ze niet te donker worden.
Laat ze op een bord afkoelen.
Pureer de boerenkool samen met de amandelen en de ansjovisfilet in een keukenmachine, voeg enkele lepels olijfolie toe, de pesto mag in dit geval vrij fijn zijn, met boerenkool is dat lekkerder.
Neem het uit de kom en roer de kaas erdoor.
Breng op smaak met zout, peper en citroensap en voeg eventueel meer olijfolie toe de gewenste dikte is bereikt,
Lekker op plakjes geroosterd (stok)brood met dun geschaafde pecorino of een reepje rauwe ham.

Tijdens de wintermaanden kun je wel een vitamine-oppepper gebruiken en dan is een lekkere vruchtenshake een goed begin van de dag.
Tegenwoordig is er veel rood fruit uit de diepvries te koop, aardbeien, frambozen, blauwe bessen, maar er is ook volop verse kiwi, ananas en mango verkrijgbaar en daarmee kun je aan de slag.
Zelfs een goede rijpe peer kan gebruikt worden.
Een scheutje ongezoete kokosmelk en een eetlepel limoensap doen wonderen, ze geven de shake een exotisch tintje.

zoet

Ananas-mangoshake

INGREDIENTEN
  • 100 gram verse ananas
  • 100 gram verse mango
  • 3 muntblaadjes
  • 0,5 deciliter ongezoete kokosmelk
  • 1 eetlepel limoensap
BEREIDING

Snijd de ananas en mango in stukjes en pureer deze samen met de muntblaadjes.
Voeg de kokosmelk en het limoensap toe en pureer nog 20 seconden.
Als u de ananas en mango enkele uren voor het pureren in de diepvries legt, wordt de shake lekker lobbig.

Voor 1 glas

De afgelopen week heb ik in Frankrijk meerdere keren galette des rois gegeten, die lekkere, gevulde driekoningenkoek of -taart.
Driekoningen, in Frankrijk Epiphanie genoemd, wordt daar uitgebreid gevierd.
En dan niet alleen op 6 januari, een aantal dagen voor deze datum begint het al en zelfs het afgelopen weekend stonden de etalages bij de Franse banketbakkers nog vol galettes.
Fransen nodigen hun vrienden en familie uit om samen een punt galette te eten na de lunch om een uur of half twee, of in de namiddag om vier uur als ‘gouter’, zo heb ik mogen ervaren.
Ze schenken er beide keren een mousserende witte wijn bij, ook om nog op het nieuwe jaar te toosten.
Vorig jaar gaf ik u al een recept voor zo’n galette, dit is een lekkere variant met dadels.
Gebruik hiervoor de gedroogde dadels en niet de zoetere gekonfijte dadels.
Hoewel driekoningen al achter de rug is, geef ik u toch nog het recept, omdat het een heerlijke winterkoek is die u elk moment kunt maken.

zoet

Driekoningenkoek met dadels

INGREDIENTEN
  • 200 gram gedroogde dadels
  • 4 eetlepels rum
  • 1 ei
  • 2 grote eidooiers
  • 40 gram witte basterdsuiker
  • 20 gram maïzena
  • 2,5 deciliter hete volle melk
  • 25 gram roomboter
  • 10 plakjes diepvries-roomboterbladerdeeg, ontdooid
  • (eventueel 1 gedroogde boon of amandel)
BEREIDING

Ontpit de dadels, snijd ze in stukken en week ze 30 minuten in de rum.
Pureer ze daarna grof samen met de rum.
Klop het ei met 1 eidooier en de suiker tot een licht en schuimig mengsel.
Voeg de maïzena toe en roer er voorzichtig de hete melk door.
Schenk het mengsel in de pan (van de melk) en verwarm het op zacht vuur tot het gaat binden. Roer er van het vuur af de boter door.
Laat het mengsel afkoelen en roer er dan de gepureerde dadels door.
Leg 5 plakjes deeg op elkaar en rol ze uit tot een dunne lap van circa 26 centimeter doorsnede.
Leg de deeglap op een met bakpapier beklede bakplaat en verdeel de dadelcrème erover, laat een rand van circa 2 centimeter vrij.
(Steek eventueel een boon in de vulling als u hem wel voor driekoningen bakt.)
Leg nogmaals 5 plakjes deeg op elkaar en rol ze uit tot een dunne lap van circa 28 centimeter doorsnede.
Klop 1 eidooier los met 1 theelepel water en bestrijk de deegrand van de onderste, gevulde deeglap hiermee.
Leg de tweede deeglap erop en druk de randen goed op elkaar, versier de bovenkant van het deeg met sierlijke lijnen.
Bestrijk de bovenkant van het deeg ook met de losgeklopte eidooier en bak de koek 25-30 minuten in het midden van een voorverwarmde oven op 210ºC.
Verlaag de oventemperatuur na 10 minuten naar 190°C.

Voor 10-12 personen

Osso Buco is een heerlijk Italiaans gerecht met kalfsschenkels die langzaam gaar stoven in een geurige saus met tomaat, bleekselderij, ui en wortel.
Vlak voor serveren gaat er gremolata over, een mengsel van peterselie, knoflook en geraspte citroenschil, dat geeft een lekkere frisse smaak.
De kalfsschenkels zult u misschien van tevoren moeten bestellen, niet elke slager heeft ze in voorraad.

hoofdgerechten

Osso buco; gestoofde kalfsschenkel

INGREDIENTEN
  • 1 ui
  • 1 wortel
  • 1 stengel bleekselderij
  • 2 verse tomaten of 3 gepelde tomaten uit blik
  • 60 gram roomboter
  • 4 kalfsschenkels van circa 4 centimeter dik
  • zout, peper
  • 1 eetlepel bloem
  • 1,5 deciliter droge witte wijn
  • 2 deciliter kalfsfond
  • 1 teentje knoflook
  • 2 eetlepels fijngesneden platte peterselie
  • de geraspte schil van 1 kleine citroen
BEREIDING

Snijd de ui, wortel en bleekselderij fijn.
Snijd de tomaten in klein stukjes, ontvel ze eventueel eerst.
Verhit 45 gram boter in een wijde braadpan, waarin de kalfsschenkels naast elkaar kunnen liggen.
Bestrooi de schenkels met zout, peper en een vleugje bloem en bak ze in de hete boter rondom.
Leg de ui, wortel en selderij naast het vlees en bak de groenten circa 10 minuten mee. Schenk de wijn erbij en laat deze verdampen.
Voeg dan de tomaten en kalfsfond toe en stoof de schenkels met het deksel schuin op de pan in circa 1 uur gaar.
Controleer regelmatig of er voldoende vocht in de pan zit, voeg anders een klein scheutje water toe.
Snijd de knoflook fijn en meng dit met de peterselie en citroenrasp.
Strooi dit mengsel, de gremolata, 5 minuten voor het einde van de stooftijd over de schenkels.
Neem de kalfsschenkels uit de pan en houd ze warm.
Kijk of de saus een goede dikte heeft, verdun hem eventueel met een beetje fond, of laat hem nog een beetje indampen als hij te dun is.
Breng de saus op smaak met zout en peper en roer er 15 gram koude boter in klontjes door, laat de saus nu niet meer koken. 
Serveer de osso buco met risotto of polenta. 

Voor 4 personen

Omdat ik een Hollands voorgerecht zocht, kwam ik op deze garnalencocktail.
Vroeger maakte ik dit gerechtje regelmatig, maar het is een beetje in de vergetelheid geraakt.
Het klinkt ook wat ouderwets misschien, hoewel de smaak nog altijd even lekker is.
Ik heb hem wel wat ‘opgevrolijkt’ met fijngesneden venkelknol en verse dragon, daarentegen heb ik de saus traditioneel gelaten, de zogenaamde cocktailsaus met tomatenketchup en cognac of whisky.  
Wat ook onveranderd blijft zijn de echte Hollandse garnalen, want de smaak van deze kleine ‘grijze’ schaaldiertjes is niet te evenaren.

voorgerechten

Garnalencocktail

INGREDIENTEN
  • 8-12 kleine slablaadjes uit het hart van de krop 
    of een handje veldsla
  • 1 kleine venkelknol
  • 300-400 gram gepelde Hollandse garnalen
  • 2 eetlepels mayonaise
  • 1-2 theelepels tomatenketchup
  • 1-2 eetlepels cognac of whisky
  • 4-5 eetlepels slagroom of crème fraîche
  • zout, tabasco
  • citroensap
  • 2 theelepels fijngesneden dragon
  • 2 eetlepels fijngesneden platte peterselie
BEREIDING

Verdeel de blaadjes sla over 4 glazen.
Snijd de venkel fijn en meng dit met de garnalen.
Verdeel het garnalen-venkelmengsel over de glazen.
Meng voor de saus de mayonaise met de tomatenketchup en de cognac of de whisky.
Klop de slagroom of crème fraîche bijna stijf en schep de room door het mayonaisemengsel.
Breng dit op smaak met zout, tabasco, citroensap en dragon.
Schenk de saus over het garnalenmengsel en bestrooi met peterselie.  

Voor 4 personen